سوالات تقریبا جون دار
* جملات صحیح را با (ص) و جملههای غلط را با (غ) مشخّص کنید.
الف) «گفتهاست»، فعل ماضی استمراری سوم شخص مفرد است. (...)
ب) ادبیّات را زبان هنری یا زبان برتر می نامند. (...)
ج) واژهی «پویه کردن» به معنای «پریدن» است. (...)
د) نثر کتاب «قابوسنامه» یک نثر تاریخی است.(...)
هـ) به گفتوگوی بین افراد «دیالوگ» گویند. (...)
و) «شبه جمله» مانند خود جمله، معنای کاملی دارد. (...)
ز) یکی از مهم ترین عناصر فرهنگ ایران، ادبیّات است. (...)
ح) شاعران برای کوتاه شدن جمله در شعر، از واژه های مخفّف استفاده می کنند. (...)
ط) «تخلّص» به معنای خلاص شدن و رهایی یافتن است.(...)
ی) «گرفتندی» سوم شخص جمع ماضی استمراری می باشد. (...)
ک) نخستین گام در پژوهش، درست و روشن مطرح کردن مسئله است. (...)
ل) واژهی «ثریّا» به معنای خاک است. (...)
م) دامنه ی مراعات نظیر گسترده تر از دامنه ی شبکه ی معنایی است. (...)
ن) کتاب «چهار مقاله» در آغاز، «مجمع النّوادر» خوانده میشد. (...)
س) شاهنامهی فردوسی، از بزرگترین نمونههای ادبیّات عرفانی است. (...)
ع) کتاب «نمک زندگی» از علی بابا جان، شاعر فارسیزبان تاجیکستانی است. (...)
ف) ادبیّات حماسی، بخشی از ادبیات پایداری است. (...)
ص) ترجمهی هر متن به دو شکل امکان پذیر است. (...)
ق) ویکتور هوگو اعتقاد دارد که پول ارباب خوب امّا خدمتگزاری بد است.(...)
ر) به داستان بلند «رُمان» نیز میگویند. (...)
ش) ویکتور هوگو معتقد است با کسانی که اشتباهات کوچک میکنند باید صبور بود، نه با کسانی که اشتباهات بزرگ میکنند. (...)
ت) در بازگردانی یک متن کهن به متن امروزی تنها ساخت فعلها و ترتیب اجزای جمله تغییر میکند. (...)
ث) جملهی نصیرالدین پاسخ داد: «برای این که بدانم آنان چیستند و در این فضای بیکران چگونه شناورند ...» تلمیح به آیهی «وَ هُوَ الَّذی خَلَقَ الَّیلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمسَ وَ الْقَمَرَ کُُلٌّ فی فَلَکٍ یَسْبَحونَ» دارد. (...)
** جای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) به داستان کوتاه که شبیه حکایات و لطیفههای کوتاه است، «..................» میگویند.
ب) هرگاه ترجمهی هر کلمهی بیگانه را درست در زیر آن بیاوریم، ترجمهی ..................... کردهایم.
ج) اثر معروف ویکتور هوگو ...................... است.
د) الکادُّ عَلی عیالِه کَالمُجاهِد فی سبیلِ الله.»
«کسی که برای به دست آوردن روزی خانوادهاش میکوشد، همانند کسی است که در راه خدا جهاد میکند.» این متن دارای ترجمهی ................... است.
هـ) اگر حرف «واو» دو یا چند کلمه را به هم پیوند دهد، به آن حرف «....................» میگویند.
و) به سروده هایی که دارای آهنگ شکوهمند، استوار و پرصلابت باشند، شعر «.........................» میگویند.
ز) به کلمه ای که بعد از حروف «......................» میآید، متمّم میگویند.
ح) به کتبی که شرح حال بزرگان در آن نوشته شده است، «.........................» میگفتند.
ط) رابعهی «..................» از زنان عارف و پرهیزگار قرن دوم هجری بود.
ی) به واژهای که مفهوم مکان، حالت، زمان، نقش و غیره را به فعل جمله اضافه میکند، «...................» گویند.
ک) کتاب «اخلاق ناصری» از تألیفات دانشمند بزرگ قرن پنجم، «.........................................» است.
ل) الف «سعدیا» در مصراع «سعدیا، چون تو کجا نادره گفتاری هست»، حرف «...................» است.
م) به نام ویژهای که نام شعری شاعر است، «................................» میگویند.
ن) به پیوستگی و یک پارچگی در متن، «.....................متن» میگویند.
س) بررسی میزان درستی یا نادرستی چیزی را «..........................» میگویند.
ع) رسیدن به سعادت و زندگی بهتر، هدف شعرِ «.......................» است.
ف) در تضمین ......................... به این دلیل که شعر یا نوشته بسیار مشهور است به نام شاعر یا نویسندهی آن اشاره نمیشود. (آشکار ـ پنهان)
ص) به داستانهایی که حیوانات، رفتار و گفتار و شخصیّتهایی همچون انسان دارند، «......................» میگویند.
ق) کلیله و دمنه در قرن ششم توسّط ......................................... به فارسی ترجمه شده است.
*** بخش تشریحی
1. معانی واژگان زیر را بنویسید.
الف) استراق سمع: ...................... ب) اَوان: ......................................
ج) تفریط: ........................ د) آوَخ: .............................
هـ) : تداعی:................................. و) تَک: ........................................
ز) توبره: .......................... ح) حُقِّه: .............................
ط) خِصال: .................................. ی) خوض نمودن: .......................
یا) خیره: .......................... یب) داعیه: .........................
ایج) دِرَم: ..................................... ید) دون: ....................................
. یه) رُعایا: .......................... یو) زَفت: ...........................
یز) زُفت: ..................................... یح) سبو: ....................................
یط) سِمِج: ........................ یی) ضِمان: .........................
یک) طرّار: ................................... یل) طیب: ..................................
یم) عِزّ: .............................. ین) عَزّ: .............................
یس) غَنا: ..................................... یع) غنی: ....................................
یف) فام: .......................... یص) قریحه: ......................
یق) کُنام: ..................................... یر) لاف زدن: ..............................
یش) مصون: ...................... یت) مَنی: ...........................
یث) مِهتر: ................................... یخ) میغ: .....................................
یذ) وَهله: ........................... ییی) یُمن: ..........................
2. مؤلّفین آثار زیر را بنویسید.
الف) روزها : .............................. ب) مثنوی «جام جم»: ......................
ج) نمک زندگی: .......................... د) سبک شناسی: .................
هـ) مناجات نامه: ........................ و) حدیقة الحقیقه: ............................
ز) شازده کوچولو: ........................ ح) منطق الطّیر: ....................
ط) سفرنامه: .............................. ی) چهار مقاله: ................................
ک) بینوایان: ..................................... ل) مرزبان نامه: .......................
3. نام صاحبان مجموعه اشعار زیر را بنویسید.
الف) ارغنون:....................................... ب) به قول پرستو: ......................
ج) مرگ رنگ: ............................... د) از این ستاره تا آن ستاره:..............
هـ) ما هیچ ما نگاه:................................ و) از آسمان سبز: ......................
ز) دری به خانهی خورشید: ..................... ح) هشت کتاب: ....................
ط) در کوچهی آفتاب: ......................... ی) تنفّس صبح: ..........................
ک) آینههای ناگهان: ........................
3. ابیات و عبارات زیر را به فارسی امروزی برگردانید (ترجمه کنید.)
الف) «ای دل، ار سیل فنا بنیاد هستی برکند چون تو را نوح است کشتیبان، ز طوفان غم مخور»
.....................................................................................................................................................................................................................................................................
ب) بیا تا برآریم دستی ز دل که نتوان برآورد فردا ز گل
.....................................................................................................................................................................................................................................................................
ج) «فردوسی بیست و پنج سال در آن کتاب مشغول شد و الحق هیچ باقی نگذاشت و سخن را به آسمان علّیین برد
و در عذوبت به ماء معین رسانید و کدام طبع را قدرت آن باشد که سخن را بدین درجه رساند که او رسانیده ست؟»
....................................................................................................................................................................................................................................................................
د) عاقل در مهمّات توقّف جایز نشمرد........................................................................................................................................................................................................
4. نکات ادبی ابیات و عبارات زیر را بررسی کنید.
«ای دل، ار سیل فنا بنیاد هستی برکند چون تو را نوح است کشتیبان، ز طوفان غم مخور»
......................................................................................................................................................
این طرف تنها سلاح جنگ، ایمان بود.
.............................................................
میوزید از هر طرف، هرجا ..............................................
تیرهای وحشی و سرکش ...............................................
موشک و خمپاره و ترکش ...............................................
کودکی از دامن این موج بیرون جست ...............................................
خط دشمن گیج و سرگردان ...............................................
کودکی از جنس نارنجک ...............................................
بزرگ و والا کسی است که در حادثهها و تلخکامیها نشکند و راه گم نکند و هنرمندتر از او کسی است که از حادثهها و دشواریها
پلی بسازد برای رفتن و به مقصد رسیدن. ایران هماره چنین بوده است. بر این سرزمین، تندبادها و طوفانها وزیدهاند.
5. معنی عباراتی را که در زیر آنها خط کشیده شده است بنویسید.
الف) چو ما را به دنیا تو کردی عزیز به عُقبی همین چشم داریم نیز
ب) خـدایـا بـه ذلّـت مران از درم کـه صـورت نبندد دری دیگرم
6. نقش دستوری کلمات مشخص شده را بنویسید.
الف) به لطفم بخوان و مران از در م ندارد به جز آستانت سرم
...............................................................................................................
ب) یا چو مردانْتْ مرگ رویاروی .........................................................
ج) در بیت «ای دل، ار سیل فنا بنیاد هستی برکند چون تو را نوح است کشتیبان، ز طوفان غم مخور»
نقش دستوری «تو» و «را» را بنویسید.
تو: .....................................................................................................
را: ......................................................................................................
7. مصرع زیر را بازگردانی و جایگاه اجزای آن را معیّن کنید.
دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار
......................................................
**** گزینهی صحیح را انتخاب کنید.
1. کدام گزینه با سایر گزینهها تفاوت دارد؟
الف) وا داشت ب) نگه داشت
ج) باز داشت د) بر داشت
2.معنی کدام گزینه نادرست است؟
الف) اگر شر نخواهی، بد بگذار : اگر بدی نمیخواهی به دیگران بدی نکن.
ب) خلق را دوست خواهی، مال را دشمن گیر: اگر میخواهی مردم با تو دوست باشند، به مال بیاعتنایی کن.
ج) معیشت تنگ را به توکّل دفع کن: زندگی سخت را با اعتماد و سپردن کار به خدا از خود دور کن.
د) فراخ دلی خواهی، تنآسانی را بگذار: اگر میخواهی دلآسوده باشی با آسایش و آرامش زندگی کن.
3. کدام گزینه در مورد معنی عبارت «پاهایش همه فروتراشید و خشک شد.» نادرست است؟
الف) فرو ریخت. ب) گوشت آن ریخت.
ج) پاهایش خسته شد. د) تراشیده شد.
4. کدام یک از حروف زیر، حرف اضافه نیست؟
الف) از ب) برای
ج) اگر د) در
5. در جملهی «علی چون شیر در میدان رزم میغرّید تا رعب و وحشت در دلشان بیندازد.» چند حرف اضافه وجود دارد؟
الف) 1 ب) 2
ج) 3 د) 4
6. در کدام گزینه آرایهی تشخیص وجود ندارد؟
الف) آسمان از شوق دف میزد. ب) شطِّ خرّمشهر کف میزد.
ج) این طرف تنها سلاح جنگ، ایمان بود. د) ناگهان تکبیر پر واکرد.
7. کدام گزینه در مورد «دستان» نادرست است؟
الف) لقب زال و پسر رستم، جهان پهلوان ایرانی است. ب) به دلیل سفیدی مو از سوی پدر رانده شد.
ج) سیمرغ او را در دامن خود در کوه البرز پرورش داد. د) او با رودابه، دختر شاه کابلستان ازدواج کرد.
8. در کدام گزینه حرف «واو» با سایر گزینهها تفاوت دارد؟
الف) تیرهای وحشی و سرکش مــوشک و خمپاره و ترکش
ب) کیــسههای خاکی و خونی خـــطّ مرزی را جدا میکرد
ج) قصــــــّهی تکرار آرش را بــاز هم خواند و تماشا کرد
د) نامـمان در دفـتر تــاریــخ کوچک و کمرنگ خواهد شد
9. در کدام گزینه مسند وجود دارد؟
الف) خون میان سنگر آزادگان جوشید. ب) خطّ دشمن، گیج و سرگردان
ج) شهر یکباره به خویش آمد. د) در نگاهش خشم و آتش را نمیدیدند.
10. در عبارت «هر روز بر شکوه و شوکت و لشکر من افزوده میگشت و اندک اندک کار من بالا گرفت و ترقّی کرد.» کدام گزینه قید است؟
الف) شکوه و شوکت ب) لشکر
ج) ترقّی د) اندک اندک
11. کدام گزینه از ویژگیهای یک داستان بلند نیست؟
الف) شرح مفصّل حوادث و زندگی شخصیّتها ب) تنوع و فراوانی شخصیّتها در داستان
ج) طولانی بودن داستان د) داشتن فضا، مکان و زمان محدود
12. جمع کدامیک از گزینههای زیر نادرست است؟
الف) حقیقت: حقایق ب) صاحب: اصحاب
ج) عزیز: اعزاز د) لون: الوان
13. کدام گزینه از نظر ساختمان با بقیه متفاوت است؟
الف) پیغمبر ب) راستی
ج) توانا د) آورنده
14. در ساختمان کدام یک از کلمات زیر «بن فعل» به کار رفته است؟
الف) نهان ب) شادان
ج) نازان د) پیمان
15. با توجه به بیت: «چو عضوی به درد آورد روزگار/ دگر عضوها را نماند قرار» همهی گزینههای زیر درست است به جز گزینهی ...
الف) روزگار: اسم غیر ساده است. ب) به درد آورد: فعل گذرا به مفعول است.
ج) را: در مصراع دوم نشانهی مفعول است. د) چو: حرف ربط است.
16. در بیت «علم دین، بام گلشن جان است/ نردبان، عقل و حسّ انسان است» چند تشبیه به کار رفته است؟
الف) 1 ب) 2
ج) 3 د) 4
17. در بیت زیر کدام آرایهی ادبی به چشم نمیخورد؟
«پرسش تشنگی را تو آبی، جوابی/ ریگهای بیابان تو را میشناسند»
الف) تشبیه ب) انساننمایی
ج) تضاد د) کنایه
18. در بیت زیر کدام آرایهی ادبی به چشم میخورد؟
«گلزار ز عیش لالهباران شد/ سلطان زمین و آسمان آمد»
الف) تشبیه ب) جناس
ج) مراعات نظیر د) همهی موارد
19. در بیت بالا چند صفت و مضافٌ الیه وجود دارد؟
الف) 2 ـ 1 ب) 3 ـ 2
ج) 1 ـ 2 د) 2 ـ 3
20. در بیت «پرسش تشنگی را تو آبی، جوابی/ ریگهای بیابان تو را میشناسند» چند اسم مشتق وجود دارد؟
الف) 2 ب) 1
ج) 3 د) 6
21. کدام گزینه از نظر ساختمان با بقیه متفاوت است؟
الف) روحانی ب) پنهانی
ج) نورانی د) طولانی
22. «رویش» از نظر ساختمان به کدام یک از گزینههای زیر شباهت دارد؟
الف) آسایش ب) گرمایش
ج) همایش د) پیدایش
23. کدام گزینه با دیگر گزینهها متفاوت است؟
الف) کرامات ب) آلات
ج) اشارات د) مناجات
24. کلمات کدام گزینه همخانواده نیستند؟
الف) تفضیلی، فضول ب) میلاد، اولیا
ج) عید، عیادت د) قصیده، قصد
25. همهی گزینههای زیر مشتق هستند به غیر از ...
الف) چشمه ب) هشدار
ج) مهربان د) گلزار
26. در همهی گزینههای زیر مفعول وجود دارد به جز گزینهی ...
الف) این شهر دروازهای در زمین داشت، دروازهای دیگر در آسمان.
ب) یک روز ناگهان از آسمان آتش بارید و حیات شهر متوقّف شد.
ج). آیا نوجوانان میدانند که در مدرسههای خرّمشهر در آن روزها چه گذشته است؟
د) خرّمشهر شقایقی خونرنگ است که داغ جنگ بر سینه دارد.
27. ققنوس رمز ........ است.
الف) جاودانگی ب) مقاومت
ج) دفاع د) بلندپروازی
28. بن فعل به کار رفته در کدا گزینه درست مشخّص شده است؟
الف) رسیدهاند (رس: بن مضارع) ب) برآوردم (آور: بن مضارع)
ج) میایستیم (ایست: بن مضارع) د) برسانَد: (رساند: بن ماضی)
29. از نظر محل قرار گرفتن شناسه، کدام فعل با بقیّه متفاوت است؟
الف) مضارع اخباری ب) ماضی استمراری
ج) ماضی التزامی د) مستقبل
30. از «مونولوگ» بیشتر در کدام یک از موارد زیر استفاده میشود؟
الف) نیایشها ب) مناجاتها
ج) مرثیهها د) همهی موارد
31. مفرد کدام گزینه درست ذکر شده است؟
الف) رعایا: رعیّت ب) اُمرا: امر
ج) عُشّاق: عشق د) اجمال: جمله
32. در کدام گزینه حذف فعل صورت نگرفته است؟
الف) خدایا چنان کن سرانجام کار/ تو خشنود باشی و ما رستگار
ب) نگهبان گنجی تو از دشمنان/ وُ دانش نگهبان تو جاودان
ج) ثنا و حمد بیپایان خدا را/ که صُنعش در وجود آورد ما را
د) علم دین، بام گلشن جان است/ نردبان، عقل و حسّ انسان است
33. در بیت «درخت تو گر بار دانش بگیرد به زیر آوری چرخ نیلوفری را» چند تشبیه وجود دارد؟
الف) 1 ب) 2
ج) 3 د) 4
34. در بیت «به دانش فزای و به یزدان گرای/ که او باد جان تو را رهنمای» چند اسم غیر ساده دیده میشود؟
الف) 1 ب) 2
ج) 3 د) 4
35. زمان فعل کدام گزینه با بقیه متفاوت است؟
الف) پیامبر میفرماید: «قولوا الحق ...» ب) آینده به هر سواری رکاب نمیدهد.
ج) ذخایر زیر زمینی روزی به پایان میرسند. د) بالاخره موفّق میشوم.
36. کدام گزینه از نظر ساختمان با بقیه متفاوت است؟
الف) آبرومند ب) گشایش
ج) آبشخور د) ننگین
37. در بیت «آن شیرزن بمیرد؟ او شهریار زاد/ هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق»چه آرایهی ادبی وجود دارد؟
الف) تلمیح ب) تضمین
ج) کنایه د) واژهآرایی
38. کدام گزینه با بقیه همخانواده نیست؟
الف) حدّاد ب) حدود
ج) محدودیت د) حَد
39. همهی گزینهها همخانوادهاند به جز...
الف) رقابت ب) تقریب
ج) قربت د) قرابت
40. با توجه به بیت «به لطفم بخوان و مران از درم/ ندارد به جز آستانت سرم» کدام گزینه نادرست است؟
الف) در این بیت سه متمم وجود دارد. ب) در بیت سه مفعول وجود دارد.
ج) ضمایر شخصی این بیت همگی مضافالیهاند. د) این بیت از بوستان سعدی است.
41. در بیت «چراغ یقینم فرا راه دار ز بد کردنم دست کوتاه دار» همهی آرایههای ادبی دیده میشود به غیر از ...
الف) جناس ب) تشبیه
ج) کنایه د) واجآرایی
42. کدام فعل از نظر ساخت با بقیه فرق دارد؟
الف) برگشتند ب) درگذشت
ج) بازکرد د) برداشت
43. در عبارت «در آن کتاب نوشته بودند که: «مارهای «بوآ» شکار خود را بی آنکه بجوند در سینه فرومیبرند.» چند مفعول وجود دارد؟
الف) 1 ب) 2
ج) 3 د) 4
44. تعداد جملات در کدام گزینه بیشتر است؟
الف) پس تو از ستارهی دیگری به زمین آمدهای؟
ب) آها، ستارهها را میگویی؟
ج) یک روز رازی دیگر از زندگی شاهزادهی کوچک بر من فاش شد.
د) آن وقت جانم از سرور و شادمانی لبریز میشود.
45. کدام گزینه از ویژگیهای رمان به شمار نمیآید؟
الف) شرح مفصّل حوادث ب) محدودیت فضا و زمان
ج) تنوّع شخصیّتها د) طولانی بودن داستان
46. در مصراع: «چون چراغ لاله سوزم در خیابان شما» منظور از «خیابان» چیست؟
الف) شهر ب) بوستان
ج) گذرگاه د) حضور
47. ادبیات پایداری بخشی از ادبیات .............. به حساب میآید.
الف) غنایی ب) حماسی
ج) تعلیمی د) عرفانی
48. متضاد کلمهی «بزم» در کدام گزینه آمده است؟
الف) رزم ب) عزم
ج) محفل د) حماسه
49. ترکیب «کوچهباغ» به کدام یک از گزینههای زیر شباهت دارد؟
الف) گلاب ب) پدر بزرگ
ج) پیر مرد د) دماوند کوه
50. نشانهی «ان» در کدام گزینه با بقیه فرق دارد؟
الف) کاویان ب) راستان
ج) رایگان د) پایان
زندگی صحنه ی یکتای هنرمندی ماست
هر کسی نغمه ی خود خواند و از صحنه رود
صحنه پیوسته بجاست
ایخوش آن نغمه که مردم بسپارند به یاد
آرزومند سرافرازی شما – زاهدی
محمد زاهدی هستم. کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی.